فکرت‌ها

سفارت حیدرعلی خان شیرازی به مصر و حکایت دفن فتنه وهابیه به امر شاه ایران

سفارت حیدرعلی خان شیرازی به مصر و حکایت دفن فتنه وهابیه به امر شاه ایران
سفارت حیدرعلی‌خان شیرازی به مصر (۱۲۳۵ق/۱۸۱۹م) از سوی فتحعلی‌شاه یا عباس‌میرزا نزد محمدعلی‌پاشا، از رویدادهایی است که گزارش پراشتباهی از آن در منابع تاریخ قاجار بازتاب و تکرار یافته است. بر پایه روایت رایج، او پیام ناخشنودی شاه ایران از ناامنی ناشی از حضور آل‌سعود در نجد را به محمدعلی‌پاشا رساند و او را به جنگ با آل‌سعود برانگیخت؛ جنگی که به تصرف درعیه، پایتخت سعودیان، و نابودی دولت نخست آنان انجامید. اما در این یادداشت خواهیم دید که سفر حیدرعلی‌خان حدود دو سال پس از سقوط آل‌سعود به دست قوای مصری صورت گرفته و مأموریت او تحریک محمدعلی‌پاشا به جنگ با وهابیان نبوده است
ادامه مطلب

تهران در تمنای خوشبختی؛ نگاهی به کتاب نامه‌های تهران

تهران در تمنای خوشبختی؛ نگاهی به کتاب نامه‌های تهران
نامه‌های تهران، مجموعه‌ای از نامه‌ها از شخصیت‌های مختلف سیاسی و فرهنگی است که از تهران به سید حسن تقی‌زاده نوشته شده است در طول سال‌های طولانی  که او خارج از ایران می‌زیست. نامه ها در طول سال های 1290 تا ۱۳۲۶ شمسی نوشته شده است. از مقدمات تکراری درباره اهمیت نامه‌ها در شناخت تاریخ دوران و ادبیات و فرهنگ و غیره بگذریم و برویم سر حرف‌های تکراری مهم‌تر. بدون اینکه …
ادامه مطلب

صلح امام حسن و انگاره شیعی جنگ و صلح

صلح امام حسن و انگاره شیعی جنگ و صلح
برخلاف نویسندگان معاصر شیعه که تسلیم و پذیرش صلح برای حفظ جان را عملی شرم‌آور می‌دانند و در تحلیل صلح امام حسن سعی می‌کنند آن را مقدمه‌ای برای قیام و جنگ آینده تفسیر کنند، سید مرتضی، متکلم و فقیه مشهور شیعی در قرن چهارم و پنجم قمری، حفظ جان امام و شیعیان را دلیل کافی و توجیه کننده پذیرش صلح توسط امام حسن دانسته است.
ادامه مطلب

مرزهای سیال گفتگوی دینی؛ نگاهی به شیوه بحث شیخ جعفر کاشف الغطاء با وهابیان در کتاب منهج الرشاد

مرزهای سیال گفتگوی دینی؛ نگاهی به شیوه بحث شیخ جعفر کاشف الغطاء با وهابیان در کتاب منهج الرشاد
گفتگو با مخالفان مذهبی الگوی ثابتی ندارد و بیش از آنچه اغلب فکر می‌کنیم وابسته به شرایط محیط است. مناسبات قدرت، وابستگی‌های قومی، جایگاه اجتماعی مخاطبان و مسائلی از این دست نوع گفتگو و حتی مرزهای ادعاهای عقیدتی طرفین را تعیین می‌کند. می‌خواهم بر این نکته تأکید کنم که آنچه مرزهای استدلال کلامی را تعیین می‌کند صرفا قوت ذهنی یا ورزیدگی منطقی استدلال‌کننده نیست بلکه موقعیت بیرونی او، جایگاه مخاطب، …
ادامه مطلب